کافه یاغیش
Aydın Arazın türkcə şeir və yazı odasi 
ذوست بلوق‌لار

اؤلموشودوم

گؤتورَنیم یوخویدو

ساغ اولسون شراب

گؤتوردو منی


آیدین آراز


təqlər: یاغیش, شراب, آیدین آراز, شعر
[ ] [ ] [ ©Aydın Araz ]

دوستی مرگ دریاچه را به من و آذربایجان تسلیت می گفت. اما نباید فراموش کنیم، پیکره های زیست محیطی اصلا ثروت های ملی نیستند.حتی اگر بهره برداری از این چنین ثروتهایی مربوط به یک کشور باشند.خطرات ناشی از از بین رفتن و فقدان این پیکره ها تاثیران منطقه ای و جهانی خواهند داشت.هر اکوسیستم در صورت اختلال بر اکوسیستم های دیگر تاثیر خواهد گذاشت.پس اگر پیام تسلیتی دارید حتمن به تمامی پرندگان بی وطن، به درناها، پلیکان ها به آرمیتاهای نایاب به کسانی که اشعه گاما ناشی از بازتابش نمک های باقی‌مانده از صحرای اورمیه را تا شعاع 350کیلومتری دریافت کرده و انواع سرطان ها را به جان خواهند خرید بفرستید.پیام تسلیتتان را به تمامی فرزندان خود در نسلهای آینده بفرستید که بعد مرگ ما و دریاچه، میراثی شوم را از ما به یادگار خواهند پذیرفت. از پدرانمان عذر بخواهیم ،به خاطر عدم اصل امانت داری که وقتی ما این دریاچه را تحویل گرفتیم، نگینی فیروزه ای بود در نقشه جغرافیا.به خاطر اینکه ما آخرین نسلی بودیم که توانستیم عکسهای یادگاری بگیریم در بندر شرفخانه و آخرین نسلی بودیم که سوار لنج ها و شناورهای دریاچه شدیم.نسلی که بلد نبودیم آیین امانت داری را.
و فراموش نکنیم که همه مان مسوولیم.چه آنهایی که سد زدیم در مقابل رگهای حیاتی این پیکره سابقا زنده چه آنهایی که هورا کشیدیم در افتتاح این سدها .چه آنهایی که مرگ دریاچه را محدود کردیم به قومی، ملتی، شهری و عافیت پیشه کردیم.چه آنهایی که به جای چاره اندیشی و تعامل و فشار مسیر دغدغه ها را منحرف کردیم برای آمال غیر زیست محیطی.نسل ما عرضه مراقبت از این مادر پر برکت را نداشت. سالها بعد از مرگش پی خواهیم برد به عمق فاجعه ای که رفم زدیم .
[ ] [ ] [ ©Aydın Araz ]

شعرهای اپیزودیک موفق، جسارت زبانی در شعرهای بلند
یادداشتی بر مجموعه شعر "آدام‌لار گئدیر،یوخسا قاییدیر" آیدین آراز-5
آیدین روشن- شاعر و مترجم 




"
آدام‌لار گئدیر،یوخسا قاییدیر" دومین مجموعه شعر شاعر جوان ترکی سرای،آیدین آراز است. او در این کتاب نشان داده است که او در این 5سال فاصله زمانی،چیزهای بسیاری آموخته است.چه از نظر فرم و چه از نظر محتوا.
ملیح جودت آندای شاعر نامدار ترک (1918-2002)معتقد است فقط تفکرات زیبا در شعر کافی نیست، بلکه این استفاده از کلمات در قالب درست خودشان است که بیان محکمی به تفکرات عرضه می‌کند.که این ویژگی در کتاب دوم آیدین آراز به ویژه در شعرهای کوتاهش نمود یافته است.طوری که شماره شعرهای به یاد ماندنی این دفنر او از شماره انگشتان دو دست بالاتر است.به این شعر در صفحه 14 این کتاب دقت کنید: "یئل سنین دونون گئییب ،رقص ائدیر بالکون‌دا"(باد پیراهن تو را بر تن کرده/می رقصد در بالکن) و یا این شعر در صفحه 17 "سنی منه گؤتورمه‌ین قاطار قاطار دئییل/کند ایت‌لرینین یوخوسونو پوزان گولونج بیر قیرخ آیاق‌دیر"(قطاری که تو را به من نمی رساند/قطار نیست/تنها هزارپای مضحکیست که /خواب سگ‌های دهکده را آشفته می کند). ویا این شعر که اثر شاعران چپ در آن دیده می‌شود(ص19): به خانواده ات بگو/ او بیکار نیست/ پیشه اش دوست داشتن من است... و یا اینکه آراز خود را فرزند زمان می شناساند:چندان دردهای مدرنی مراست/که خیانت تو کلاسیک‌ترین‌شان است(ص30.)
نخست بنا داشتم در موردن شعرهای کوتاه آراز سخن بگویم،ولی دلم نیامد از کنار جسارت زبانی شاعر که چند شعر بلند مدرن را در زبان ترکی امروز به تجربه نشسته است بی توجه بگذرم.این هفت هشت شعر بلند که امیدوارم در کتابهای بعدی آیدین آراز بیشتر شود پیام آور تولد شاعری است که همه عناصر زندگی روزمره را در شعرش وارد کرده است، و از کنار کوچکتری و جزیی ترینشان هم به راحتی نمی‌گذرد.
او باید در سرایش شعرهای بلند مواظب باشد تا به خطراتی که شعرهای گفتار را تهدید می کند گرفتار نشود-هرچند من معتقدم که شعرهای او کاملا در حیطه شعر گفتار(دیسکورس) نمی گنجد.او باید مواظب باشد تا شعرهایش چون شعر گفتار از قالب ناپذیری و فرم گریزی دور باشد.
خانم اولکر اوجقار در کتاب تحقیقی خود در مورد چند شاعر نوگرای ترکی سرای ایران با نام کلمه ممنوعه یا انقلاب شعری(که قسمت اول نام کتاب نام نخستین مجموعه آیدین آراز هم است)به نکته جالبی در باره شعر این شاعران و به تبع آن همه شاعران نوگرای ترکی سرای اشاره می کند و آن دوگانگی موجود در زبان ترکی روزمره با زبان ادبی ترکی است.هرچند من معتقدم اولکر اوجقار می بایست اصطلاح چند‌گانگی را به جای دوگانگی استفاده می‌کرد.هر چند این نوع دوگانگی یا چندگانگی درادبیات مستقر(نگوییم حاکم)مثل فارسی و ترکی استلانبولی هم به نوعی موجود است.
ولی در زبانی به قول معروف محلی(که پس از مرگ جغرافیا دیگر محلی از اعراب ندارد)که گوینده اش قبل از نوشتن شعر شکل نوشتاری سیاری از کلمات را زیارت نکرده است(جز شکل جامدشان در فرهنگ لغات)این مساله آشکارتر است.امروزه تقریبا هر شاعر نوگرای ترکی نویس در ایران(ازجمله نگارنده این سطور) برای نوشتن یک جمله درست به نثر یا یک شعر بلند مجبور است به چند فرهنگ لغت سرک بکشد و آیدین آراز از این قاعده به کنار نیست.جدای از زبان از نظر مضمون آراز را نمی توان شاعری محلی نام داد.در بحث های جدید نقد ادبی گفته اند که استفاده از عناصر محلی برای این نیست که هنرمند به اثر خود رنگ محلی(Local colure) بدهد.بلکه برای این است که تجربه های خاصی را مطرح کند . و این کاربرد عناصر محلی در آثار شاعر به نوعی است که اصلا خواننده شعرهای او(حتی از راه ترجمه) حس نمی کند که با شاعری محلی مواجه است.البته باید یکی از علل آن را در این دانست که آیدین آراز اصولا شاعری شهری است.و عناصر محلی در آثار این دسته از شاعران خیلی به چشم نمی آید.
از میان دو ادبیات مجاور که به نوعی برادر محسوب می شوند(شعر فارسی و شعر استانبولی)تاثیر دومی در شعرهای آیدین بارزتر است.از نظر فرمی استفاده از پرانتز در شعرهای آراز مارا به یاد مدرنترین شاعر ترک در قرن بیستم ایلهان برک می اندازد(او در جایی گفته است که باسد شاعران را بیشتر از هرجایی در میان پرانتزها جست)و از نظر محتوایی ما را به یاد شاعران دوره بازگشت اجتماعی 1980 می اندازد.البته این گذاره در مورد شعرهای بلند آراز بیشتر مصداق دارد تا شعرهای کوتاه.آراز در شعرهای کوتاه بهتر توانسته است شخصیت شاعری اش را به نمایش بگذارد.علاوه بر قسمت اول شعرهای او که در ابتدا به آن اشاره کردیم در شعرهای اپیزودیک کوتاه با نان مونولوگ های ماهیگیر این تشخص بارزتر می شود.به عنوان نمونه : " ماهی کوچک من/امشب از چه چنین سرمستی؟!/نکند از آب روشن شده با ماه نوشیده ای؟" و یااین شعر کوتاه مثال زدنی: "ماهیگیر تورش را به دریا نمی برد/از ساحل گوش ماهی جمع می کرد/ماهیگیر پر از حرف بود".
آیدین آراز علاوه بر قالب های نو در فصل آخر مجموعه اش سعی کرده بخت خود را در ترانه سرایی نیز بیازماید که به نظر من چندان به شعر او نیفزوده است.چرا که آراز شاعر فضاها و مضامین مدرن است و با ردیف و قافیه منجمد میانه ای ندارد.
اگر آیدین آراز راهی را که در اوایل دهه سوم زندگی اش و نیم دهه شعریش در پیش گرفته را دنبال کند دو سه سال بعد می توان او را در جمع دو سه شاعر مدرن سرای ترکی دید
"قلاب نیست آنچه در دست من است
پربارترین شاخه درخت شعر است
اگر فریب بخوری!
ماهی کوچک من."


təqlər: آیدین روشن, نقد شعر, شعر مدرن, آدام‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ لار گئدیر, ترکی
[ ] [ ] [ ©Aydın Araz ]

ترجمه‌ی اشعاری از آیدین آراز - کاظم نظری بقا

ترجمه‌ی اشعاری از آیدین آراز

از کتاب شعر " آداملار گئدیر یوخسا قاییدیر"

1)

بیر اوچاق اله سالا بیله‌سه‌یدیم

بیر گونلوک

قالخیب‌دا نئچه قوجاق بولود دریب گتیرردیم

دوغوم گونونه 

اگر می توانستم

هواپیمایی به دست بیاورم

برای یک روز

پرواز می کردم و

یک آغوش ابر

از آسمان چیده می آوردم

برای روز تولدت

 2)

مدح ائدیرم سنی

قیزاریرسان

ایلکین آلما کیمی

وسوسه اولورام یئنی بیر گوناها

 

تو را مدح می کنم

سرخ می شوی

مثل نخستین سیب

وسوسه می شوم برای گناهی تازه

 برای خواندن ترجمه های دیگر در  سایت شعرانه کلیک کنید



təqlər: ترجمه, آیدین آرار, کاظم نظری بقا
[ ] [ ] [ ©Aydın Araz ]

بیزلرده نقد و منتقدلیین حاد سندرومی-1


بلکه ایلک اولاراق دبیرستان کتابلارینین ایچینده نقد ادبی آدیلا تانیش اولدوم.ایچینده نقد اوچون وئریلن تعریف لرین بیری هله ده یادیمدا.سره نی نا سره ده تشخیص وئرمک.ائله همان زمانلاردا تشخیص قدرتینین نه قدر اؤنملی اولدوغونو بیلیردیم.تشخیص کلمه‌سینه حساس اولدوغوم ،تانیشلاریمیزین بیرینین
 دردی طبیب توسطیله یانلیش تشخیص وئریلدیینه گؤره حایاتی نی ایتیرمه سیندن قایناقلانیردی.ادبیات معلیمینه یازدیغیم منظوم شعرلری گؤستریب و اون بو کلمه ایله بو بیری کلمه نین یئرینی دئیش کیمی اؤنری‌لرینی نقد حسابلایاردیم او ایل لر.آذربایجان ادبیاتیندا ایسه تخمینن اون ایل اؤنجه همت شهبازی نین نقد معاصر شعر آذربایجان آدلی کتابینی ایلک نقد قایناغی کیمی اوخودوم .او کتاب‌دا بیر نئچه شاعیرین شعرلری اجتماعی سیاسی عاشقانه و بو کیمی معیارلارلا سیرالانیب الشدیریلمیشدی.اوردا یازیلان تحلیل لره دایاناراق سیاسی سانیلان شعرلر اجتماعی حسابلانمیشدی و 70نجی ایللرین شاعرلریندن ده فرعی اولاراق بیر نئچه نمونه گتیریلمیشدی.آنجاق بیزیم نسل یازدیغی شعرلرینی تنقید و الشدیریلمه یه محتاج و عطشلی بیلیردی.دوغرودور اون ایل بوندان اؤنجه علی داشقین و بیر نئچه باشقا آدلار کتاب لارین اول صفحه ارینه مقدمه یازاردیلار و بو تکجه شعر اوزره یازیلان نثریمیزیدی بیزیم.و نه یاخجی کی اؤن سؤز مساله سی گنل اولاراق ییغیشیلدی.آما هر ادبی جمعده بیر نئچه ورشیکسته شاعر یازیچی تنقیدچی لیک ادعاسیلا گنج یوخسا یاشلی شاعرلرین شعرینه قافیه سینه،قیافه سینه ساچ دوزومونه و..توخونوب و هئچ بیر قایناق، تئوری یا قبول اولونموش حتی قبول اولونمامیش فاکت‌لارا دایانمایاراق ساعات‌لارجا زامان ایتیردییمیزه باعث اولاردی.یاساق سؤزجویوم آدلی ایلک شعر توپلوم چاپ اولدوغو زامان منتقد آدلا بیریسیله تانیشدیق تبریز ادبی فضاسیندا.من و بیلدییمه گؤره نم نه قدر تانیدیغیم دوستلاریمدان سئونجیمیزی گیزلده بیلمیردیک.دئدیک ایللرجه آختاردیغیمیز تنقیدچی لردن بیریسی تاپیلمیش ائله بیل.نیه کی بیز دئییردیک یازدیغیمیز اثرلر باشقا زاویه لردن تحلیل اولونوب آچیقلاناجاق.اوخوجولار بو تنقیدلر اساسیندا بیله جک لر مثلا کیم‌لر هانسی متدلار اساسیندا یازیرلار.اثرلرده چاتیشمازلیق لار و گیزلی گؤزه لیک لر دیشاری چیخاجاق.ادبیاتیمیز داها رسمی داها جدی گؤرونه‌جک.آنجاق اولمادی.گؤردوک بیر یانیلمیشیق.ایکی آی فاصیله سیله ایکی فرقلی نقد بیر نفرین توسطیله منیم کتابیما یازیلدی بیرینده من آنیلار اووچوسو مدرن ذهنه صاحب‌ اولان یئنی شعرین تمثیل‌چی سی آدلاندیم بیرینده ایسه آماتور رومانتیک کهنه بئیین‌لی و یانیلماسام اگر فارسجا دوشونور تورکجه یازیر کیمی بیر گنج معرفی اولدوم .مندن سورا بیر نئچه باشقا شاعرین شعرینه ده متناقض و 180درجه فرقلی گؤروشلر عئینی تریبون‌دان یاییملاندی.من هله ده او ایللرین اتفاق‌لاریندان کیم لرین و نه لری قازاندیغینی دوشونوب بیر یئره چاتا بیلمیرم.حوزونلوسو بو کی بئله منتقد آدینی چکن اودوزموش شاعرلر آزماچوخ ایچی بوش متن‌لریندن فاصله آچیب حاشیه لره کامنت لره تلفن مسیج‌لرینه اوز گتیردیلر(کی همانا متنی اودوزانلارین دی حاشیه لرده دولانیب داورانانلار)وبلاگ‌لاردا فیس بوک‌لار دا پروفابل شکیلینین آلتینا کامنت قویوب سن شاعر دئیلسن یا سن چوخ آوانگارد شاعرسن یازام منتقد‌لر داها سون اعتبارلارینی ایتیرمک دیدیلر.بیز هئچ ندن یاریمادیق.بیز تعریفلنمک ایسته میردیک.دئییردیک ادبی نقد اولماسا بیر ادبیات دا سانکی بیر شئی اسکیک دی.آنجاق بئله نجی نقد آدیلا سوخوشدورولان اراجیف هر بیر سانتیمنتال و شخصی بیر یازیدان دا دیرسیزیمیش.نئجه کی بلکه او سانتیمنتال یازیله بیریسی بیرینه ماراقلانیب سئومک ایمکانی یارانا بیلردی. بو منتقد اوفول ائلیندن سونرا بیر باشقا منتقدی دستکله دیک دئدیک انصافن بو بیری ساوادلی دی بلکه بو ادبیاتیمیز دا آنالیزور بیر شخصیته دؤندو گنل اولاراق آکادئمیک تئزلرله اجتماعی دوروموموزون ایچینده بو منتقدلیک قباسینی اینینه گئیدی بلکه. او بیری پست دا اونو دا یازماق ایسته ییرم

Top of Form



təqlər: آذربایجان, تنقید, شعر, نقد شعر معاصر, آیدین آراز
[ ] [ ] [ ©Aydın Araz ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ

حرف لر / کلمه لر / شعر / یاغیش